Kepekaan Radiografi

Kepekaan radiografi ialah ukuran kualiti imej dalam mengesan butiran terkecil. Ianya bergantung kepada kontras dan definasi. Terdapat beberapa faktor yang mempenagruhi kontras dan definasi. Antaranya ialah tenaga sinaran, tatasusunan geometri, jenis filem, sinaran terserak dll.

Kepekaan radiografi diukur menggunakan dawai IQI. Peratus kepekaan boleh dikira menggunakan formula berikut;

Kepekaan radiografi (%) = dawai terkecil / ketebalan x 100

Menurut Artikel 2 ASME V, kepekaan radiografi yang dikehendaki berubah mengikut ketebalan bahan yang diuji.

Rajah berikut menunjukkan peratus kepekaan mengikut ketebalan bahanuji.

Konsep lama yang menghendaki kepekaan IQI 2% hendaklah dicapai adalah tidak lagi relevan. Kepekaan 2% bagi bahan yang nipis mungkin tidak akan dapat dicapai. Contohnya bagi ketebalan 3mm kepekaan yang dijangkakan ialah 6.6%, manakala bagi ketebalan 100mm, kepekaan yang dijangkakan ilah 1.25%. Kepekaan 2% hanya akan diperolehi bagi ketebalan 32mm.
Rajah berikut menunjukkan hubungan kepekaan lawan ketebalan purata dari jadual T-276 Artikel 2, ASME V.

Pengalaman penulis juga mendapati jika menggunakan punca Ir-192 bagi meradiograf sampel dengan ketebalan 10mm dan ke bawah, kepekaan yang diperolehi tidak akan dapat memenuhi kehendak Artikel 2 ASME V. Oleh itu adalah disyorkan punca dengan tenaga lebih rendah perlu digunakan bagi ketebalan yang nipis.

Betatron

Dari 14-18 Mac 2011 aku dan beberapa rakan berpeluang melawat Institut NDT di Tomsk Polytechnic University di Tomsk, Siberia, Russia. Kami pergi atas biaya IAEA. Antara produk NDT yang begitu lain dari yang lain ialah betatron.

Betatron adalah pemecut berputar elektron. Elektron dipecut oleh medan elektrik yang dihasilkan oleh medan magnet ulangalik. Sinar X bremstrahlung dengan tenaga dari 2 MeV sehingga 10 MeV boleh dihasilkan.


Antara kelebihan utama Betatron ialah:

• arah jalur sinaran yang kecil mengurangkan bahaya sinaran
• imej yang tajam kerana titik fokus yang kecil (0.3mm x 3mm)
• alat yang boleh ubah (serendah 30kg) bergantung kepada tenaga
• lebih murah dari pemecut lain (contohnya Linac)

Ternyata ia lebih selamat digunakan jika dibandingkan dengan punca gamma Co-60. Jika ujian dilakukan pada jambatan, hanya sebelah jalan perlu ditutup. Sinar X yang dihasilkan berbentuk denyut (200 denyut sesaat) dapat mengurangkan kadar dos.

 Bersama jurubahasa (Julia)

 Bersama profesor

 Pemancar sinar X tenaga tinggi (betatron)

 Muzium TPU

 Hadiah buku Betatron oleh pengarangnya

 Tomsk

Bersama pelajar TPU di masjid selapas sembahyang Jumaat

Untuk maklumat lanjut sila lawati http://www.tpu.ru/eng/defectoscope.htm

Radiography (RT) level 2 (14-25 Jul 08)

Minggu ni pula ada kursus Radiografi industri. Aku kena mengajar
1-pengenalan radiografi
2-teknologi bahan dan kimpalan
3-teknik-teknik radiografi.

Principle of RT

• based on differential absorption of penetrating medium
• 3 basic elements for radiography; source of radiation, object to be inspected, radiographic film. After exposure, film is processed to produce image.
• digital imaging plate is now replacing X-ray film.

Applications

• inspect metal and non metal: welds castings forging mechanical assemblies electronic components concrete, etc.
• detect surface and internal defects.

Advantages

• can be used for most materials
• permanent visual image record
• disclose fabrication errors - provide information for correction
• reveal structural discontinuities and assembly errors.

Limitations

• High capital cost
• require electrical supply (for X-ray machine)
• safety hazard to personnel
• not sensitive to laminar type discontinuity
• require accessibility from both sides (film side and source side).

Commonly used RT source

• Selenium, Se-75 Gamma energy = 66-401keV, Half life= 120 days, Output = 0.203R/h.Ci.m. Steel thickness 4~28mm.
• Iridium, Ir-192 Gamma energy = 206-612 keV, Half life= 74 days, Output = 0.48R/h.Ci.m. Steel thickness 12~60mm.
• Cobalt, Co-60 Gamma energy = 1173-1333 keV, Half life= 5.3 years, Output =1.30R/h.Ci.m. Steel thickness 50~200mm.

Teknik Radiografi
Pemeriksaan kimpalan paip

• Double wall double image (DWDI) - untuk diameter paip kurang dari 90mm.
• Double wall single image (DWSI) - untuk diameter paip > 90mm
• Single wall single image (SWSI) - untuk diameter paip > 90mm termasuklah juga panoramik

Diagnostic film length (DFL)

Length that meets requirement for radiographic density and sensitivity

• Plate or seam welds – 2/5 SFD
• SWSI/DWSI – minimum 3 shots
• DWDI – minimum 2 shots

Sebagai contoh bagi DWSI, DFL boleh dikira melalui kaedah gometri berikut;
Sudut 'theta' biasanya ditentukan oleh standard. Contohnya dalam standard German (DIN) sudut ini ialah 19 (kritikal) dan 25 (normal). Standard Jepun pula menghendaki sudut ini tidak lebih dari 15 jika kita ingin mengesan retakan melintang dalam kimpalan. Formula berikut boleh diterbitkan melalui susunan gometri di atas;

Contoh perkiraan;
Daripada nilai 'alfa' ini jumlah 'shot' yang diperlukan untuk meradiograf paip yang berdiameter 220mm dan tebal 12mm dengan kaedah DWSI ialah sebanyak 4 shot.